Category Archives: Συνεντεύξεις

Συνέντευξη του καθηγητή Μανόλη Κορρέ

bf473ca97b8f6f06b11969bb614c64f5

Πηγή εικόνας: http://asset.tovima.gr/

Ο καθηγητής του Πολυτεχνείου Μανόλης Κορρές, ενοχλείται από τη δημοσιότητα και θεωρεί δημοσιογραφική είδηση μόνο το γεγονός ότι δεν είναι πλέον υπεύθυνος του Παρθενώνα. Ηταν, όμως, ως το 1999, ενώ συνεχίζει να είναι μέλος της Επιτροπής Συντηρήσεως Μνημείων Ακροπόλεως από το 2002, οπότε ανέλαβε την επιστημονική επίβλεψη. Ωστόσο, παραδέχεται ότι δεν υπάρχει σήμερα άλλος στον τομέα του για να δώσει λύσεις στα προβλήματα στο έργο της συντήρησης και ότι οι εργαζόμενοι βασίζονται και ανατρέχουν στις χιλιάδες σελίδες της επιστημονικής μελέτης του και στους όγκους των σχεδίων του.

Ακριβής και λεπτομερειακός στον λόγο του ο Μανόλης Κορρές με δέχτηκε στο γραφείο του έπειτα από αρκετό δισταγμό. Η κουβέντα μας αρχικώς στράφηκε γύρω από τα ρωμαϊκά ψηφιδωτά του Εθνικού Κήπου, τους αρχαίους δρόμους της πόλης που οδηγούσαν στη θάλασσα, τους πρωτοπόρους της τοπογραφικής μελέτης της Αθήνας, Κώστα Μπίρη και Γιάννη Τραυλό. Και αναπόφευκτα, κατέληξε στον Παρθενώνα, στον οποίο εργάζεται από την 1η Μαϊου του 1975.

Την Αθήνα την παίζετε στα δάχτυλα, κύριε καθηγητά;
«Εχω γεννηθεί εδώ και, αν δεν είχα ασχοληθεί τόσο εντατικά με τον Παρθενώνα και δεν με είχε απορροφήσει η αρχαία αρχιτεκτονική, θα γνώριζα πολύ περισσότερα για την πόλη και τη νεότερη ιστορία της».

Περπατάτε και σκέφτεστε πώς ήταν η αρχαία πόλη;
«Οχι μόνο η αρχαία. Συχνά, το παρελθόν διαπερνά ευθέως το παρόν, με όρους τοπογραφίας. Μια αρχαία οδός, λόγου χάρη, επαναλαμβάνεται στη σύγχρονη πόλη, όχι επειδή είναι μια συνέχεια ιστορική, αλλά επειδή οι όροι που προκάλεσαν στο παρελθόν αυτή την επιλογή των κατοίκων για τον δρόμο τους ισχύουν και σήμερα. Δηλαδή, οι κάτοικοι, χωρίς να επηρεάζονται από ίχνη αρχαία, σε απόλυτη λήθη όσον αφορά το παρελθόν τους, κατέληξαν σε παρόμοια επιλογή, επειδή η μορφή του εδάφους ή ορισμένες διαδρομές που ήταν πάντα εύλογες δεν άλλαξαν».

Δώστε μας ένα παράδειγμα.
«Η λεωφόρος Βουλιαγμένης, εκεί που διασταυρώνεται με την Καλλιρρόης, ήταν σημείο όπου κάποτε έτρεχαν τα νερά της πηγής και οι οδοιπόροι έκαναν στάση για να δροσιστούν. Η συγκεκριμένη οδός διατηρεί τη χάραξή της ως τώρα, κανείς, όμως, δεν σκέπτεται την πηγή».

Σας έχει καθορίσει η επιστημονική σας δραστηριότητα;
«Σε κάποιον βαθμό με έχει επηρεάσει. Ο,τι κάνουμε είναι θέμα επιλογών, αλλά και τύχης. Αν δεν είχαν εξαγγελθεί τα έργα, δεν θα είχα ασχοληθεί επαγγελματικώς με τον Παρθενώνα».

28-29f5-5-thumb-large

Πηγή: http://www.enet.gr/

Η αγάπη σας, ωστόσο, για αυτόν τον αρχαίο χώρο προϋπήρχε.
«Ασφαλώς. Είχα κάνει και παλαιότερα μια επιστημονική εργασία, που κράτησε αρκετούς μήνες».

Επιτομή της ευτυχίας ήταν η συγκυρία;
«Ευτυχείς είμαστε, πρώτον, όταν έχουμε υγεία και, δεύτερον, όταν κάτι ικανοποιεί τις πνευματικές ανησυχίες μας».

Είχατε κάποιον δισταγμό για τη συνέντευξη. Τι σας έκανε να διστάζετε;
«Η δυσάρεστη αλήθεια που υπάρχει γύρω μας και το ευχάριστο ψέμα. Να ζητάμε καταφύγιο σε ψεματάκια, κάπως ευχάριστα, κάτι βεβαίως που είναι μέρος του αμυντικού μηχανισμού της ψυχής».

Μα λέμε ψέματα όταν δεν μιλάμε για την τρέχουσα πολιτικοκοινωνική κατάσταση;
«Δεν είναι ψέμα, είναι αποφυγή και στρουθοκαμηλισμός. Κάποτε, το ραδιόφωνό μου ήταν καθημερινά ανοιχτό στο Τρίτο Πρόγραμμα, αλλά τους τελευταίους μήνες ακούω μόνον ειδήσεις. Είναι αναπόφευκτο. Ολα συντελούνται με ραγδαίους ρυθμούς. Βεβαίως, αν κανείς έχει ένα απόθεμα διαφόρων ενδιαφερόντων, όπως είναι η τέχνη, έχει και ένα πρόχειρο καταφύγιο για τέτοιου είδους αποδράσεις. Συμβαίνει, βλέπετε, και στους ενηλίκους, όπως και στα παιδιά που αφήνουν τη σκέψη τους να ταξιδεύει, να διατηρούν κάτι από την ευχαρίστηση ενός κόσμου νοητού, ευρύτερου από τον υλικό κόσμο τού εδώ και τού τώρα».

Κύριε καθηγητά, πότε ανεβήκατε, ως εργαζόμενος, για πρώτη φορά στην Ακρόπολη;
«Την 1η Μαΐου 1975, όταν μου ανέθεσαν να εργαστώ ως υπάλληλος της νεοσύστατης τότε υπηρεσίας για τη συντήρηση των μνημείων. Η πρώτη συνάντηση της Επιτροπής Ακροπόλεως έγινε στο Ερέχθειο».

Πώς ήταν λοιπόν;
«Επικρατούσε ενθουσιασμός. Ηταν εκεί οι καθηγητές Χαράλαμπος Μπούρας, Σωκράτης Αγγελίδης και Θεόδωρος Σκουλικίδης, ο διευθυντής του Μουσείου Ακροπόλεως, Γεώργιος Δοντάς. Ολοι νέοι. Επίσης, ήταν ο Γιάννης Μηλιάδης, o πάλαι ποτέ διευθυντής του Μουσείου. Τον Μηλιάδη, κυρτωμένο από τα χρόνια, γεροντάκι, ανέθεσαν σε εμένα ως νεότερο να τον υποβαστάζω, για να μη γλιστρήσει. Ηταν ένα απόγευμα έπειτα από βροχή, με εξαιρετική διαύγεια, και έβλεπε κανείς γύρω τα νησιά και τα καθρεφτίσματα πάνω στα μάρμαρα. Ξαφνικά, ο Μηλιάδης έβγαλε μια φωνή προς τους καθηγητές που προπορεύονταν: “Σταθείτε και κοιτάξτε πίσω! Πού θα το ξαναδείτε αυτό;”. Εκεί πίσω παιζόταν το απερίγραπτο δράμα της δύσης μέσα σε μια απίστευτη ομορφιά. Ο Μηλιάδης έτρεμε από συγκίνηση στα χέρια μου. Ηταν η τελευταία φορά που ανέβηκε στην Ακρόπολη».

Κι εσείς, σε τι κατάσταση ήσασταν;
«Είχα σημειώσει στο ημερολόγιό μου ότι θα έπρεπε η επιλογή μου να έχει γίνει έπειτα από διαγωνισμό, βάσει αυστηρών κριτηρίων, και όχι βάσει εμπειρίας. Αυτοί που με επέλεξαν είχαν μια γνώση για το ποιος είμαι. Αλλά δεν με ικανοποιούσε. Θεωρούσα ότι ήμουν πολύ νέος για κάτι τέτοιο, προτιμούσα μια πιο δημοκρατική διαγωνιστική επιλογή. Και δεν αισθάνθηκα τίποτε περισσότερο, επειδή ήταν πολύ επιτακτική η ανάγκη να παραχθούν άμεσα μελέτες, σχέδια και λοιπά».

Είχατε στιγμές ανάπαυλας; Βλέπατε την ομορφιά που εντόπισε ο Μηλιάδης;
«Δουλεύαμε εντατικά, “ορθοπεταλιά”. Αλλά θυμάμαι κάθε καιρική αλλαγή κατά τη διάρκεια αυτών των δύο δεκαετιών της συνεχούς παρουσίας μου στην Ακρόπολη. Ημέρες με ιδιαίτερο καύσωνα, ημέρες που από μακριά φάνηκαν καιόμενα δάση, ημέρες έπειτα από βροχή που όλα άστραφταν, ημέρες που την ώρα που ο ήλιος έδυε και ο ουρανός ήταν σκεπασμένος με μολυβένια σύννεφα, έβλεπες να διαδραματίζεται μια τεράστια θεατρική παράσταση των στοιχείων της φύσης… Οταν η εργασία, όμως, είναι τόσο σκληρή και απαιτεί τόση αυτοσυγκέντρωση, σχεδόν τα πάντα σβήνουν γύρω σου, το βλέμμα και η σκέψη σου εστιάζουν σε μια ανεπαίσθητη γραμμή, σε ένα ίχνος, σε έναν κόκκο μαρμάρου».

Τι αναζητούσατε πάνω σε έναν κόκκο;
«Τις αρχικές διαστάσεις του μαρμάρου, τη φθορά του, την Ιστορία του, τις περιπέτειές του μέσα στους αιώνες».

Σφραγίζονται από έναν λυρισμό οι αρχαίοι χώροι.
«Ναι, βέβαια».

Σκεφτόσασταν και εκείνους τους μακρινούς ανθρώπους;
«Περισσότερο τους αρχαίους μαρμαράδες, επειδή ίχνη τους απομένουν επάνω στα έργα. Βλέπεις τον “γραφικό χαρακτήρα” του τεχνίτη από τον τρόπο με τον οποίο πέρασε τα εργαλεία στο υλικό του. Κάποια δακτυλικά αποτυπώματα αναγκαστικά σε παραπέμπουν σε έναν άνθρωπο και ανακαλύπτεις και μια στιγμή της διαδικασίας παραγωγής. Απτό ορατό ίχνος των αρχαίων, προϊόν χειροτεχνίας, και όχι μόνον ιστορική λεκτική μαρτυρία. Αντιθέτως, από το πέρασμα του Περικλή δεν βλέπεις ένα τόσο συγκεκριμένο υλικό ίχνος».

Δεν είναι εντυπωσιακά βραχύς ο χρόνος μέσα στον οποίο χτίστηκε η Ακρόπολη;
«Φαίνεται πως όταν μια κοινωνία συγκροτημένη έφτανε σε πολύ μεγάλη ακμή και το κράτος είχε μεγάλη δύναμη, το έργο τελείωνε γρήγορα. Εχουν γίνει έργα τεράστια, σε ελάχιστο χρόνο. Το Κολοσσαίο χτίστηκε σε τέσσερα χρόνια, η Αγία Σοφία το ίδιο, οι ουρανοξύστες σε 12 μήνες».

Τι είναι ο Παρθενώνας, όχι μόνο για το ελληνικό, αλλά και για το παγκόσμιο κοινό;
«Ο Παρθενώνας περιβάλλεται από τόσο μεγάλη φήμη τους τελευταίους δύο αιώνες, ώστε πλέον είναι πολύ δύσκολο να δει κανείς το θέμα αντικειμενικά. Γι’ αυτό, ακόμη και άνθρωποι που δεν τον είδαν ποτέ εμφορούνται από τον ίδιο θαυμασμό και περίπου από την ίδια δογματική βεβαιότητα για τη σπουδαιότητά του. Τον θεωρούν, a priori, το τελειότερο κτίριο στον κόσμο. Διότι, αφού έτσι λέγεται, έτσι πρέπει και να είναι».

Είναι κακό αυτό;
«Οχι. Μερικά πράγματα έχουν αποκτήσει τη θέση ενός κοινού κτήματος. Αποτελούν κοινό τόπο. Αυτό απέκτησε και ο Παρθενών στην παγκόσμια συνείδηση, ως ένα επίτευγμα ύψιστης τέχνης και τεχνικής. Ισως να είναι και μαζική αυθυποβολή. Ο δάσκαλός μου, Χαράλαμπος Μπούρας, έλεγε ότι σε πολλές περιπτώσεις συμβαίνει η φήμη να προηγείται του αντικειμένου της. Αυτό, βέβαια, μας κάνει πολύ απαιτητικούς και αν εν τέλει η φήμη δεν επαληθευτεί, νιώθουμε ξεγελασμένοι».

Δεν υπάρχουν και επιτεύγματα που δεν απογοητεύουν; «Και πάλι ο δάσκαλός μου έλεγε ότι υπάρχουν και έφερνε ως παράδειγμα την Αγία Σοφία».

Γιατί όχι τον Παρθενώνα;
«Στον Παρθενώνα, τα πράγματα είναι πιο δύσκολα, επειδή σε απόλυτο μέγεθος δεν είναι ένα κολοσσιαίο κτίριο. Δεν είναι μεγαλύτερο από το κτίριο της Βουλής. Είναι, όμως, τα ποιοτικά στοιχεία που δείχνουν, με άλλον τρόπο, το μέγεθος και την πρόσληψη του Παρθενώνος ως τέλειου επιτεύγματος».

Εντοπίστε μας τα στοιχεία αυτά.
«Ο Παρθενών δεν έχει τον πιο κοινό τύπο διαμόρφωσης ενός κτιρίου. Στον πλανήτη Γη, τα κτίρια κατά κανόνα περιβάλλονται από μια κατασκευή που είναι ως επί το πλείστον τοίχος και έχουν μια στέγη προστατευτική. Το γεγονός ότι ο Παρθενών περιβάλλεται από στύλους αποτελεί μια πάρα πολύ σπάνια περίπτωση. Και, επίσης, αφού είναι μαρμάρινο το κτίριο, ο σηκός δεν θα ήθελε προστατευτικούς κίονες ούτε προεξέχουσα στέγη. Σε έργα, όμως, μεγάλης αρχιτεκτονικής, που τείνουν προς το μνημειώδες, τα στοιχεία τους κάθε άλλο παρά με πρακτικούς όρους εξηγούνται. Επομένως, έχει συντελεστεί μια υπέρβαση για κάποιον σκοπό. Και σε κάθε ανθρώπινη πράξη, υπάρχει ένας σκοπός και επινοούνται τα μέσα για να τον φτάσουμε. Και όταν το μέσον – στη συγκεκριμένη περίπτωση ο Παρθενώνας – νοηματοδοτείται τόσο πολύ, τότε, το ίδιο γίνεται σκοπός. Και η απλή οικοδομική γίνεται αρχιτεκτονική. Και μάλιστα υψηλή. Ετσι, τα στοιχεία του έχουν αποκτήσει πνεύμα».

Πώς εκφράζεται το πνεύμα, για να το κατανοήσουμε καλύτερα; «Με τη διαλεκτική που αναπτύσσεται ανάμεσα στα αρχιτεκτονικά στοιχεία – κίονες, κιονόκρανα, γείσα, γλυπτά και φωτοσκιάσεις –, καθώς και με τη σύγκρουση Κενταύρων και Λαπιθών (σ.σ.: φυλή της Θεσσαλίας) στις μετόπες. Αλλού είναι οι Λαπίθες νικητές, αλλού οι Κένταυροι, αλλού η πάλη αμφίρροπη, μοιρασμένες οι νίκες. Ο καλλιτέχνης δεν βιάζεται να δείξει την έκβαση. Θέλει να αναδείξει τον αγώνα, τη σύγκρουση των αντιθέτων, ως διαδικασία. Τη σύγκρουση πολιτισμού και βαρβαροσύνης. Και οι ψυχαναλυτές της μυθολογίας βλέπουν στον Κένταυρο το διφυές του ανθρώπου, το ζωώδες και το πνευματικό, το οποίο προσπαθεί να επιβληθεί στο σώμα. Ανθρωπος και άλογο ήταν ο Κένταυρος, δηλαδή, ο μισός χωρίς λόγο και λογική».

Ωστόσο, ο Παρθενώνας είναι και ένα σύμβολο το οποίο σήμερα θέλουν να καταρρακώσουν ξένα δημοσιεύματα. «Μα, αυτό το σύμβολο ούτε μας ανήκει ούτε δεν μας ανήκει. Δεν έχουμε μεγαλύτερη σχέση ιδιοκτησίας από οποιονδήποτε κάτοικο στη Γη. Είναι ένα επίτευγμα των αρχαίων Ελλήνων και εμείς δεν ταυτιζόμαστε υποχρεωτικώς μαζί τους».

Τι συμβολίζει, λοιπόν, στις ημέρες μας;
«Κάτι διαφορετικό για τον καθένα. Διαφορετικό για τον εικαστικό, για τον φιλόσοφο, για τον σύγχρονο θεωρητικό της αρχιτεκτονικής, ο οποίος βλέπει τον ρόλο που έπαιξε ο Παρθενώνας στη διαμόρφωση ορισμένων ιδεολογημάτων ή ρευμάτων στον 20ό αιώνα. Διαφορετικό και αυτό που βλέπει ο πατριώτης Ελληνας και θυμάται ρήσεις όπως “πολεμήσαμε και για αυτές εδώ τις πέτρες” που αποδίδεται στον Μακρυγιάννη…».

Και εμπεριέχει την ιδέα της Δημοκρατίας;
«Μα, ο Παρθενώνας είναι το επίτευγμά της, είναι ο απτός μάρτυρας μιας μεγάλης στιγμής της ελληνικής Ιστορίας και της Δημοκρατίας. Είναι ένα μνημείο επάνω στο οποίο έχουν αποτυπωθεί τα ίχνη όλων των αιώνων μέχρι σήμερα, εποχών ακμής και παρακμής. Είναι το λίθινο χρονικό, η Επανάσταση του ’21, η Φραγκοκρατία, επειδή εκεί ήταν ο λατίνος επίσκοπος Πρότιμο, εκεί παντρεύτηκε η Κιάρα Τζώρτζη με τον Κονταρίνι (δούκας των Αθηνών, 15ος αι.), εκεί η Αναγέννηση με το παλάτι των φλωρεντινών ηγεμόνων, εκεί η εκκλησία της Παναγιάς Αθηνιώτισσας και κατόπιν η Σάντα Μαρία ντι Ατένε. Είναι όλα αυτά που, φυσικά, επισκιάζονται από το επίτευγμα του Ικτίνου και του Φειδία, το οποίο έχει τεράστιο πνευματικό μέγεθος. Και είναι και ο μόνος ναός όπου εικονίζονται άνθρωποι στη ζωφόρο. Ποτέ άλλοτε δεν τόλμησε ο άνθρωπος να τοποθετήσει εαυτόν μεταξύ θεών σε ναό».

Ποιο είναι το «λίθινο χρονικό» που αναφέρατε;
«Το μεγαλύτερο αρχείο γραπτών μαρτυριών από τους σκοτεινούς χρόνους του Μεσαίωνα, από τον 7ο ως τον 11ο αιώνα. Περίπου 250 επιγραφές είναι χαραγμένες επάνω στον Παρθενώνα, με μικρά γραμματάκια».

Από ποιους έχουν χαραχτεί οι επιγραφές;
«Από επισκέπτες, από επισκόπους και βυζαντινούς, από καπεταναίους που επέστρεφαν θαλασσοπνιγμένοι και ευχαριστούσαν τον Θεό, από άλλους που ζητούσαν βοήθεια για τα επιχειρησιακά σχέδιά τους και για τα καΐκια τους, από κάποιους που γλίτωσαν από μια πανώλη ή από εκείνους που λένε ότι σώθηκε η πόλη από έναν εισβολέα. Από εκεί μαθαίνουμε και πότε η Αθήνα προβιβάστηκε από επισκοπή σε αρχιεπισκοπή. Μέσα από αυτά τα χαράγματα γνωρίζουμε πολύ περισσότερα στοιχεία για το τι συνέβαινε στην Αθήνα επί τέσσερις αιώνες από όσα μας διδάσκουν όλες οι πηγές της Ιστορίας».

 

Και για εσάς, τι είναι ο Παρθενώνας;
«Η δική μου αντίληψη, από κάποια απόσταση, είναι όλα αυτά μαζί. Βλέπετε, λοιπόν, ότι όσο πιο πολλά γνωρίζει κανείς για ένα αντικείμενο, τόσο πιο πολυσύνθετη είναι η ολική συνείδηση που έχει για αυτό».

Παρ’ ότι τώρα είστε μέλος της Επιτροπής Συντήρησης, καλείστε συχνά στον Παρθενώνα να δώσετε λύσεις σε αναφυόμενα επιστημονικά προβλήματα;
«Βρίσκομαι σε συνεχή ετοιμότητα και, εφόσον μου το ζητούν, πηγαίνω. Αλλωστε, οι επιστημονικές μελέτες μου απαντούν σε προβλήματα που μοιάζουν καινούργια. Τους βοηθούν».

Σας ενοχλεί που, πλέον, δεν βρίσκεστε καθημερινά στον Παρθενώνα;
«Οχι. Ολοκληρώθηκε ένας κύκλος».

Νιώσατε ποτέ ότι ιερουργείτε;
«Κατηγορηματικά όχι».

«Μικρός» μπροστά του;
«Προφανώς! Μικρός και ασήμαντος μπροστά στο αρχαίο επίτευγμα! Ενιωθα, όμως, και τεράστιο θαυμασμό για τους επιστήμονες του 18ου ή του 19ου αιώνα, που είχαν περάσει από την ίδια διαδικασία ενασχόλησης με εμένα. Αισθανόμουν πολύ κοντά τους. Η δραστηριότητά τους μου προκαλεί συγκίνηση».

Περισσότερη συγκίνηση από ό,τι η φαντασιακή επαφή με τους αρχαίους;
«Ναι, επειδή με συγκινεί μόνο καθετί που μπορώ να φτάσω μέσα από τη ζώσα μνήμη. Δηλαδή, καθετί που από παιδί θυμάμαι, που άκουσα από τους γονείς και τον παππού μου. Και, επίσης, με συγκινούν αυτά που μπορεί να φτάσει κανείς, καλύπτοντας προς τα πίσω τα κενά, από γενεά σε γενεά. Και έχω φτάσει ως το 1795. Αλλά δεν υπάρχει συγκίνηση στο να φτάσω στο απώτατο παρελθόν. Γιατί διακόπτεται η σκυταλοδρομία των ανθρώπων. Γιατί ο 5ος αιώνας ανήκει σε άλλο σύμπαν. Γιατί δεν υπάρχει ζώσα μνήμη που να μας συνδέει».

Ταυτοχρόνως με την εργασία σας στον Παρθενώνα, μελετούσατε και άλλα μνημεία;
«Ναι. Πολλά μνημεία όλων των εποχών σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, καθώς και στην Ιταλία. Η ιστορική αρχιτεκτονική είναι εξαιρετικά συναρπαστική και θεωρώ ότι είμαι πολύ τυχερός. Χρωστάω πολλά στην ύπαρξη μιας κοινότητας ανθρώπων με ειδίκευση στα ιστορικά μνημεία η οποία, ευτυχώς, έχει διευρυνθεί τον τελευταίο καιρό, αλλά όσοι από το παρελθόν χάνονται αφήνουν πίσω τους ένα τεράστιο κενό».

Πείτε μου, έρχεται ποτέ το έργο σας στα όνειρά σας;
«Οταν ακόμη σχεδίαζα, μια φορά νόμισα ότι ένα πρόβλημα που με απασχολούσε για πολλούς μήνες, το είχα λύσει και ότι το σχέδιο βρισκόταν σε ένα συγκεκριμένο συρτάρι. Επειτα από πολύ καιρό, όταν έφτασε η στιγμή να το παρουσιάσω, ανακάλυψα ότι δεν υπήρχε στο συρτάρι. Αργησα να καταλάβω ότι ήταν μια βεβαιότητα που είχε δημιουργηθεί στον ύπνο μου. Οτι ήταν ένα όνειρο. Υπήρξαν, όμως, και πολλές περιπτώσεις που, στον ύπνο μου, έλυσα τεχνικά προβλήματα».

Ισως νιώσατε και κάποια μετατόπιση ψυχολογική με αυτή την εντατική ενασχόλησή σας;
«Μερικές φορές, μόνος τα απογεύματα, στο εσωτερικό του ναού, αισθανόμουν ότι κάποιος έστεκε πίσω μου. Και ότι αυτός ήταν ο Φράνσις Πενρόουζ, ο άγγλος αρχιτέκτων, ο οποίος περισσότερο από κάθε άλλον εμβάθυνε στα μυστικά της αρχιτεκτονικής, του σχεδίου και της κατασκευής του Παρθενώνα. Φυσικά, ήταν γέννημα της φαντασίας μου, χωρίς λογική. Οταν αυτό συμβαίνει, όμως, αισθάνεσαι παράξενα».

Για καθετί που έρχεται στη σκέψη σας προσπαθείτε να βρείτε μια λογική εξήγηση; Ακόμη και για κάθε συναίσθημα; «Ναι, γιατί όλα εξηγούνται. Χημικές ενώσεις είναι…».

 

Δεν χάνεται έτσι η μαγεία των πραγμάτων;
«Αντιθέτως, μεγαλώνει! Οταν ξέρω ότι αυτό είναι παιχνίδι της φαντασίας και η ψυχή λειτουργεί με διαφορετικό τρόπο, δεν έχει μαγεία; Αλλοι, για να το καταφέρουν, καταφεύγουν σε παραισθησιογόνα! Ακόμη και αν το εξηγήσει κανείς με εργασία νευροδιαβιβαστών, πάλι έχει τη μαγεία του».

Δεν έχει!
«Για εσάς! Για μένα έχει. Και όσο κανείς φτάνει στους ηλεκτροχημικούς παλμούς που συντελούν στο να λειτουργούμε έτσι, βρίσκω ακόμη μεγαλύτερη μαγεία. Δεν είναι ανάγκη να τα βλέπουμε με τα δεδομένα του Μεσαίωνα, σαν φάντασμα που βγαίνει από τον τοίχο. Ο,τι ένιωθα ήταν το αποτέλεσμα της σκέψης μου, που συνεχώς στρεφόταν γύρω από αυτόν τον άνθρωπο. Υπήρξαν φορές που είπα “μόνον ο Πενρόουζ και εγώ έχουμε δει το συγκεκριμένο σημείο. Κανείς άλλος”. Γιατί κανείς άλλος δεν είχε φτάσει εκεί. Και κανείς άλλος δεν είχε σκεφτεί αυτό το πράγμα. Είχα μπει στη σκέψη του».

Και καταλήγουμε στο πόσο μαγικός είναι ο άνθρωπος;
«Ακριβώς».

Εχετε έναν γιο. Τον έχετε ξεναγήσει στην Ακρόπολη;
«Τον έχω πάει σε διάφορους αρχαιολογικούς χώρους, αλλά στην Ακρόπολη θα τον ξεναγήσω όταν μεγαλώσει και καταλαβαίνει περισσότερο».

Πηγή: http://www.tovima.gr/

Κορνήλιος Καστοριάδης (συνέντευξη): “στην Ελλάδα δεν έγινε Γαλλική Επανάσταση”

50869-kastoriadis

(Πηγή εικόνας: http://tvxs.gr/)

Μια συνέντευξη που παραχώρησε ο Κορνήλιοs Καστοριάδηs (φιλόσοφος, οικονομολόγος και ψυχαναλυτής, 1922-1997).

Ερώτηση Δημοσιογράφου: Συχνά λέγεται ότι η Ελλάδα είναι «προβληματική», στην Ελλάδα «όλα γίνονται στον αέρα», «χωρίς προγραμματισμό», «χωρίς βάρος». Με τέτοιες διαπιστώσεις συμφωνούν πολλοί. Αλλά περιορίζονται συνήθως μόνο στις διαπιστώσεις. Γνωρίζω ότι η ελληνική κατάσταση σας απασχολεί βαθιά. Ποια είναι η ερμηνεία σας για όσα συμβαίνουν; Γιατί συμβαίνουν έτσι τα πράγματα στην Ελλάδα; Ποιες οι βαθύτερες αιτίες;

Καστοριάδης: Πρώτον, δεν ξέρω. Δεύτερον, στο μέτρο που μπορώ να ξέρω κάτι, είναι ότι η πολιτική ζωή του ελληνικού λαού τελειώνει περίπου το 404 π.χ.

Δημοσιογράφος: Νομίζω ότι θα ενοχλήσει πολύ αυτή η διατύπωσή σας.

Καστοριάδης: Τι να κάνουμε. Μιλώ για την πραγματική πολιτική ζωή του λαού ως αυτόνομου παράγοντα. Δεν μιλώ για μάχες, για αυτοκράτορες, για Μεγαλέξανδρους και Βασίλειους Βουλγαροκτόνους. Μετά τον πέμπτο π.Χ. αιώνα και την αυτοκυβέρνηση του λαού στις δημοκρατικές πόλεις -και πάντως, μετά τον περίεργο τέταρτο π.Χ. αιώνα- η ελληνική ελευθερία πεθαίνει. Οι ελληνικές πόλεις γίνονται υποχείριες των βασιλέων της Μακεδονίας. Βεβαίως, ο Αλέξανδρος και οι διάδοχοί του παίζουν έναν κοσμοϊστορικό ρόλο. Κατακτούν την Ασία και την Αίγυπτο. Διαδίδουν την ελληνική γλώσσα και παιδεία. Αλλά πολιτική ζωή, πλέον, δεν υπάρχει. Τα βασίλεια των διαδόχων του Αλεξάνδρου, ως πολιτική συγκρότηση, είναι ουσιαστικά μοναρχίες. Εξάλλου, καθώς ξέρουμε, ο ίδιος ο Αλέξανδρος αντιμετώπισε στασιασμό των Ελλήνων που είχε πάρει μαζί του, διότι ήθελε να τους υποχρεώσει να γονυπετούν μπροστά του, όπως οι Πέρσες μπροστά στο Μεγάλο Βασιλέα – πράγμα ανθελληνικότατο. Σε όλη τη διάρκεια της ελληνιστικής εποχής οι ελληνικές πόλεις, με λίγες περιθωριακές και παροδικές εξαιρέσεις, αποτελούν παιχνίδια στα χέρια των ελληνιστικών δυναστειών. Ακολουθεί η ρωμαϊκή κατάκτηση, κάτω από την οποία οι ελληνικές πόλεις δεν έχουν παρά μόνον κοινοτική ζωή. Κατόπιν, έρχεται η βυζαντινή αυτοκρατορία. Το Βυζάντιο είναι μια ανατολική, θεοκρατική μοναρχία. Στο Βυζάντιο η πολιτική ζωή περιορίζεται στις ίντριγκες της Κωνσταντινούπολης, του αυτοκράτορα, των “δυνατών” και των ευνούχων της αυλής. Και βεβαίως, τα σχολικά μας βιβλία δεν αναφέρουν ότι στη βυζαντινή αυλή υπήρχαν ευνούχοι, όπως σ’ αυτήν του Πεκίνου.

 

corneliuskastoriadisuv6
 
(Πηγή εικόνας:  eagainst.com)
 
 

Δημοσιογράφος: Όλα αυτά αφορούν ένα πολύ μακρινό ιστορικό παρελθόν. Η Ελλάδα ως σύγχρονο νεοελληνικό κράτος έχει, ήδη, ιστορία εκατόν εβδομήντα ετών. Θα θέλατε να επικεντρώσετε σ’ αυτή την περίοδο;

Καστοριάδης: Μα, αυτή η περίοδος είναι ακατανόητη χωρίς τους είκοσι έναν αιώνες ανελευθερίας που προηγήθηκαν. Λοιπόν, μετά το Βυζάντιο έρχεται η τουρκοκρατία. Μην ανησυχείτε, δεν θα μπω σε λεπτομέρειες. Θα αναφέρω μόνο ότι επί τουρκοκρατίας όση εξουσία δεν ασκείται απευθείας από τους Τούρκους, ασκείται από τους κοτζαμπάσηδες (τους εντολοδόχους των Τούρκων), οι οποίοι κρατούν τους χωριάτες υποχείριους. Συνεπώς, ούτε σ’ αυτή την περίοδο μπορούμε να μιλήσουμε για πολιτική ζωή. Όταν αρχίζει η Επανάσταση του 1821, διαπιστώνουμε από τη μια μεριά τον ηρωισμό του λαού και από την άλλη, σχεδόν αμέσως, την τεράστια αδυναμία να συγκροτηθεί μια πολιτική κοινωνία. Την επομένη της πτώσης της Τριπολιτσάς αρχίζουν οι εμφύλιοι πόλεμοι.

Δημοσιογράφος: Πού οφείλεται αυτή η «τεράστια αδυναμία να συγκροτηθεί μια πολιτική κοινωνία»; Ποιοι είναι οι λόγοι;

Καστοριάδης:   Ουδείς μπορεί να δώσει απάντηση στην ερώτησή σας για ποιο λόγο, κάποιος, σε μιαν ορισμένη στιγμή, δεν δημιούργησε κάτι. Η συγκρότηση ενός λαού σε πολιτική κοινωνία δεν είναι δεδομένη, δεν είναι κάτι που χαρίζεται, αλλά κάτι που δημιουργείται. Μπορούμε απλώς να διαπιστώσουμε ότι, όταν απουσιάζει μια τέτοια δημιουργία, τα χαρακτηριστικά της προηγούμενης κατάστασης διατηρούνται ή αλλάζουν μόνο μορφή.

Δημοσιογράφος: Και ποια είναι τα χαρακτηριστικά αυτά στην ελληνική περίπτωση;

Καστοριάδης: Ορισμένα τα εντοπίζουμε, ήδη, στους εμφύλιους πολέμους της Επανάστασης του 1821. Βλέπουμε, για παράδειγμα, ότι η νομιμοφροσύνη και η αλληλεγγύη έχουν τοπικό ή τοπικιστικό χαρακτήρα, ισχυρότερο συχνά από τον εθνικό. Βλέπουμε, επίσης, ότι οι πολιτικές κατατάξεις και διαιρέσεις είναι συχνά σχετικές με τα πρόσωπα των «αρχηγών» και όχι με ιδέες, με προγράμματα, ούτε καν με “ταξικά” συμφέροντα. Ένα ακόμη χαρακτηριστικό είναι η στάση απέναντι στην εξουσία. Στην Ελλάδα, μέχρι και σήμερα, το κράτος εξακολουθεί να παίζει τον ρόλο του ντοβλετιού, δηλαδή μιας αρχής ξένης και μακρινής, απέναντι στην οποία είμαστε ραγιάδες και όχι πολίτες. Δεν υπάρχει κράτος νόμου και κράτος δικαίου, ούτε απρόσωπη διοίκηση που έχει μπροστά της κυρίαρχους πολίτες. Το αποτέλεσμα είναι η φαυλοκρατία ως μόνιμο χαρακτηριστικό. Η φαυλοκρατία συνεχίζει την αιωνόβια παράδοση της αυθαιρεσίας των κυρίαρχων και των «δυνατών»: ελληνιστικοί ηγεμόνες, Ρωμαίοι ανθύπατοι, Βυζαντινοί αυτοκράτορες, Τούρκοι πασάδες, κοτζαμπάσηδες, Μαυρομιχάληδες, Κωλέττης, Δηλιγιάννης.

par131378

(Πηγή εικόνας: www.lifo.gr)

Δημοσιογράφος: Εξαιρέσεις δεν βλέπετε να υπάρχουν; Εξαιρέσεις εντοπισμένες κυρίως στον 19ο και στον 20ό αιώνα;

Καστοριάδης: Ε, υπάρχουν δυο-τρεις εξαιρέσεις: ο Τρικούπης, ο Κουμουνδούρος, το βενιζελικό κίνημα στην πρώτη περίοδό του. Αλλά τα όποια αποτελέσματά τους καταστράφηκαν από τη δικτατορία του Μεταξά, την Κατοχή, τον Εμφύλιο, τον ρόλο του παλατιού, τη δικτατορία της 21ης Απριλίου, την πασοκοκρατία. Στο μεταξύ, μεσολάβησε ο σταλινισμός που κατόρθωσε να διαφθείρει και να καταστρέψει αυτό που πήγαινε να δημιουργηθεί ως εργατικό και λαϊκό κίνημα στην Ελλάδα. Τα αποτελέσματα τα πληρώνουμε ακόμη. Μου ζητάτε να σας εξηγήσω. Μπορείτε να μου εξηγήσετε εσείς, γιατί οι Έλληνες, που σκοτώνονταν εννέα χρόνια, για να απελευθερωθούν από τους Τούρκους, θέλησαν αμέσως μετά ένα βασιλιά; Και γιατί, αφού έδιωξαν τον Όθωνα, έφεραν τον Γεώργιο; Και γιατί μετά ζητούσαν “ελιά, ελιά και Κώτσο βασιλιά”;

Δημοσιογράφος: Μα, οι δικές σας απαντήσεις ενδιαφέρουν ιδίως όταν αφορούν ερωτήματα που εσείς θέτετε. Θα θέλατε, λοιπόν, να διατυπώσετε τις απόψεις σας;

Καστοριάδης: Σύμφωνα με την παραδοσιακή «αριστερή» άποψη, όλα αυτά τα επέβαλαν η Δεξιά, οι κυρίαρχες τάξεις και η μαύρη αντίδραση. Μπορούμε όμως να πούμε ότι όλα αυτά τα επέβαλαν στον ελληνικό λαό ερήμην του ελληνικού λαού; Μπορούμε να πούμε ότι ο ελληνικός λαός δεν καταλάβαινε τι έκανε; Δεν ήξερε τι ήθελε, τι ψήφιζε, τι ανεχόταν; Σε μιαν τέτοια περίπτωση αυτός ο λαός θα ήταν ένα νήπιο. Εάν όμως είναι νήπιο, τότε ας μη μιλάμε για δημοκρατία. Εάν ο ελληνικός λαός δεν είναι υπεύθυνος για την ιστορία του, τότε, ας του ορίσουμε έναν κηδεμόνα. Εγώ λέω ότι ο ελληνικός λαός -όπως και κάθε λαός- είναι υπεύθυνος για την ιστορία του, συνεπώς, είναι υπεύθυνος και για την κατάσταση, στην οποία βρίσκεται σήμερα.

208986-assets_large_t_420_54614820

(Πηγή εικόνας: http://tvxs.gr/)

Δημοσιογράφος: Πώς την εννοείτε αυτή την ευθύνη;

Καστοριάδης: Δεν δικάζουμε κανέναν. Μιλάμε για ιστορική και πολιτική ευθύνη. Ο ελληνικός λαός δεν μπόρεσε έως τώρα να δημιουργήσει μια στοιχειώδη πολιτική κοινωνία. Μια πολιτική κοινωνία, στην οποία, ως ένα μίνιμουμ, να θεσμισθούν και να κατοχυρωθούν στην πράξη τα δημοκρατικά δικαιώματα τόσο των ατόμων όσο και των συλλογικοτήτων.

Δημοσιογράφος: Θέλετε να πείτε ότι -αντιθέτως- σε άλλες χώρες, στη Δυτική Ευρώπη.

Καστοριάδης: Εκεί, αυτό έγινε! Ο μακαρίτης ο Γιώργος Καρτάλης έλεγε κάνοντάς μου καζούρα στο Παρίσι το 1956:«Κορνήλιε, ξεχνάς ότι στην Ελλάδα δεν έγινε Γαλλική Επανάσταση». Πράγματι, στην Ελλάδα δεν έχει υπάρξει εποχή που ο λαός να έχει επιβάλει, έστω και στοιχειωδώς, τα δικαιώματά του. Και η ευθύνη, για την οποία μίλησα, εκφράζεται με την ανευθυνότητα της παροιμιώδους φράσης: «εγώ θα διορθώσω το ρωμέικο;». -Ναι, κύριε, εσύ θα διορθώσεις το ρωμέικο, στο χώρο και στον τομέα όπου βρίσ

*Ο Κορνήλιος Καστοριάδης (Κωνσταντινούπολη, 11 Μαρτίου 1922- Παρίσι, 26 Δεκεμβρίου 1997) ήταν Έλληνας φιλόσοφος, οικονομολόγος και ψυχαναλυτής. Συγγραφέας του έργου Η Φαντασιακή Θέσμιση της Κοινωνίας, διευθυντής σπουδών στην Σχολή Ανωτέρων Σπουδών Κοινωνικών Επιστημών του Παρισιού από το 1979, και φιλόσοφος της αυτονομίας, υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους στοχαστές του 20ου αιώνα.

Πηγή: sxoliastesxwrissynora.wordpress.com

Συνέντευξη με τον Πρωταθλητή Taekwondo, Μάριο Τσουρδίνη

11198864_10206281015173903_958915367_n

(O Μάριος Τσουρδίνης είναι Πρωταθλητής Tae Κwon Do. Γεννήθηκε στις 8 Φεβρουαρίου 1989 και ανατράφηκε στην πόλη του Άργους. Από μικρή ηλικία, φάνηκε η αγάπη του για τον αθλητισμό και το ιδιαίτερο ταλέντο του. Έχει συμμετάσχει σε αρκετές αθλητικές διοργανώσεις. Κορυφαία, μέχρι στιγμής, διάκριση υπήρξε η κατάκτηση του χαλκίνου μεταλλίου στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ανδρών στην Αγία Πετρούπολη Ρωσίας (2010). Η συνέντευξη παραχωρήθηκε σε Ανταποκριτή των “Ιστορικών Περιπάτων”, στην πόλη του Άργους). 

 taekwondo-1

Δημήτριος Κούσουλας (Ανταποκριτής Ιστορικών Περιπάτων): Καλημέρα, Μάριε! Καλώς ήλθες στην συντροφιά των “Ιστορικών Περιπάτων”

Μάριος Τσουρδίνης (Πρωταθλητής Tae Kwon Do): Καλημέρα! Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση. 

Δ. Κ.: Κατ’ αρχάς, πες μας πότε ξεκίνησες να ασχολείσαι με τον αθλητισμό και ποιός σε ώθησε στην απόφαση σου.

Μ. Τ.: Ξεκίνησα να ασχολούμαι από την ηλικία των 5 ετών, ύστερα από παρότρυνση των γονιών μου. Βλέποντας οτι είμαι υπερκινητικό παιδί, θέλησαν να βρουν έναν υγιή τρόπο να διοχετεύσω την ενέργεια μου. Το επαγγελματικό “κομμάτι” -και μιλάμε για επαγγελματική προσέγγιση στο άθλημα, μιας και είναι ερασιτεχνικό- ήρθε μόλις ξεκίνησαν οι πρώτοι αγώνες και τα πολύ καλά αποτελέσματα που έφερνα. Από το 2000, που ξεκίνησα να αγωνίζομαι στις επίσημες διοργανώσεις, καταλαμβάνω κάθε χρόνο μετάλλια και είμαι μέλος των αντιστοίχων εθνικών ομάδων (παίδων, εφήβων, νέων και ανδρών).

Δ. Κ.: Πόσο δύσκολο ήταν, για έναν νεαρό μαθητή, να έχει ένα τόσο φορτωμένο πρόγραμμα σε προπονήσεις; Ποιά στοιχεία του χαρακτήρα σου σε βοήθησαν να ανταπεξέλθεις;

Μ. Τ.: Σίγουρα το πρόγραμμα των μαθητών είναι ιδιαιτέρως φορτωμένο, αλλά για εμένα η προπόνηση ήταν πάντα τρόπος διαφυγής από το καθημερινό πρόγραμμα και περισσότερο μου έδινε ενέργεια παρά με κούραζε. Είχα την ευκαιρία να γυμνάζομαι προπονούμενος σε κάτι που αγαπώ πολύ με φίλους που μοιάζουν με οικογένεια, αφού μοιράζεσαι τις ίδιες αγωνίες, χαρές και θέτεις τους ίδιους στόχους. Επίσης, η ενασχόληση μου με το Tae Kwon Do με έμαθε να τρέφομαι υγιεινά και να έχω καλή ποιότητα ζωής.

Δ. Κ.: Ποιά άτομα στάθηκαν δίπλα σου στις προσπάθειες σου;

Μ. Τ.: Πέρα από τον Δάσκαλο, τους εκάστοτε προπονητές και συναθλητές μου, η οικογένεια μου είναι οι πιο σημαντικοί άνθρωποι σε αυτήν την προσπάθεια. Εκείνοι στάθηκαν δίπλα μου, παρέχοντας μου όσα περισσότερα μπορούσαν, ούτως ώστε να έχω όσα χρειάζομαι για να παραμένω πάντα ανταγωνιστικός. Χωρίς την οικονομική και ψυχολογική τους στήριξη, όλο αυτό το ταξίδι θα είχε σταματήσει πολύ νωρίς, αλλά η εμπιστοσύνη που μου δείχνουν με κάνει ακόμη πιο δυνατό.

11198665_10206281014973898_1861240730_n

Δ. Κ.: Σε ποιά σχολή ξεκίνησες την ενασχόληση σου με το Tae Κwon Do;  Πες μας λίγα λόγια για τον πρώτο σου δάσκαλο.

Μ. Τ.: Η σχολή που ξεκίνησα είναι ο ΓΑΣ Άργους. Είμαι πολύ χαρούμενος που όλα αυτά τα χρόνια εγώ, ο σύλλογος μου και ο τόπος μου ακούγονταν και βραβεύονταν κάθε χρόνο. Πρώτος μου δάσκαλος είναι ο Master Νίκος Κανέλλος, ή καλύτερα δάσκαλος μου, μιας και δάσκαλος είναι εκείνος που σε μυεί στο άθλημα, που σου μαθαίνει την φιλοσοφία του πέρα από τα λακτίσματα και σε κάνει να αγαπάς το άθλημα και να ανυπομονείς για κάθε προπόνηση και κάθε αγώνα. Βέβαια, οι υποχρεώσεις μου ως φοιτητής με έφεραν στην Αθήνα, όπου είχα την τιμή να με προπονεί ο χρυσός Ολυμπιονίκης Tae Κwon Do, Μιχάλης Μουρούτσος. Τώρα είμαι μέλος του συλλόγου Α. Σ. keumgang, του Παγκοσμίου Πρωταθλητή Ιωάννη Μαμέκα. 

Αντ.: Μίλησες για σπουδές. Τί ακριβώς σπουδάζεις;

Μ. Τ.: Είμαι φοιτητής στο Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, με ειδίκευση το Tae Κwon Do εννοείται.

taekwondo_logo_by_ninasoldadaΑντ.: Τί σημαίνει η λέξη Tae Κwon Do. Μίλησε μας λίγο για την φιλοσοφία του αθλήματος.

Μ. Τ.: Το Tae Kwon Do είναι η πιο δημοφιλής κορεάτικη πολεμική τέχνη και το εθνικό σπορ της Κορέας. Είναι μία από τις πιο διαδεδομένες πολεμικές τέχνες παγκοσμίως. Από το 2000, το αγωνιστικό “κομμάτι” του έγινε Ολυμπιακό άθλημα. 

      Η λέξη Tae Kwon Do είναι ασφαλώς κορεάτικη και αναλύεται ως εξής: Tae σημαίνει χτύπημα με το πόδι, Kwon χτύπημα με το χέρι και η κατάληξη Do δηλώνει το σπουδαιότερο, την χρήσιμοποίηση του μυαλού! Βασική αρχή του Tae Kwon Do είναι η πειθαρχία και η αυτοσυγκέντρωση, οι οποίες βοηθούν το άτομο να αποδώσει σωματικά. Γι’ αυτό καλλιεργούνται συνεχώς στην προπόνηση από αυτούς που ασκούν το άθλημα. Αν και το Tae Kwon Do διδάσκει και την χρήση των χεριών στην μάχη, τόσο ως μέσου άμυνας όσο και ως μέσου επίθεσης, εν τούτοις είναι μία πολεμική τέχνη που δίδει έμφαση στα λακτίσματα (: χτυπήματα με το πόδι). Οι αρχές του αθλήματος είναι οι εξής: 

  • Αυτοέλεγχος
  • Επιμονή
  • Ακεραιότητα
  • Ευγένεια
  • Ακατάβλητο πνεύμα

 Όσο για την διαφορά του από άλλες πολεμικές τέχνες, η απάντηση είναι οι αρχές που ανέφερα προηγουμένως. 

Δ. Κ.: Πότε εντάχθηκε το Tae Κwon Do στους Ολυμπιακούς Αγώνες;

M. T.:  Το Tae Κwon Do εντάχθηκε στους Ολυμπιακούς Αγώνες το 2000, στο Sydney. Στην πρώτη επίσημη συμμετοχή του Tae Κwon Do, η Ελλάδα έλαβε μέρος με τρεις αθλητές / αθλήτριες και κατακτά το χρυσό Ολυμπιακό μετάλλιο με τον Μιχάλη Μουρούτσο, καθώς και δύο όγδοες θέσεις, με την Αρετή Αθανασοπούλου και τον Αλέξανδρο Νικολαΐδη.

Δ. Κ.: Κάτι που δεν είναι γνωστό στο ευρύ κοινό είναι η διαφορά μεταξύ WTF και ITF. Μίλησε μας λίγο γι’ αυτό. Ποιό από τα δύο είναι το Ολυμπιακό άθλημα;

Μ. Τ.: Τα δύο κυριότερα είδη Tae Κwon Do είναι αυτό της Διεθνούς Ομοσπονδίας ITF, που αντιπροσωπεύει την παραδοσιακή πλευρά της μαχητικής τέχνης, και ο κλάδος της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας WTF, που θεωρείται ως η αθλητική και πιο προοδευτική μορφή του, με τους Ολυμπιακούς Αγώνες ως πρωταρχικό στόχο και κορυφαία συμμετοχή.

67678

Δ. Κ.: Πριν ένα χρόνο περίπου, έγινε γνωστή η φιλία σου με τον Τούρκο αθλητή Seyithan Akbalik, ο οποίος έφυγε νωρίς από την ζωή. Πότε τον γνώρισες; Πώς έφυγε από την ζωή; Ποιό μετάλλιο του αφιέρωσες και με ποιό σκεπτικό; Πώς είδαν την κίνηση σου άνθρωποι από την Ελλάδα και την γειτονική χώρα;

Μ. Τ.: Ο Seyithan Akbalik ήταν Τούρκος αθλητής. Γνωριστήκαμε σε κοινή μας προετοιμασία στην Τουρκία, ως έφηβοι. Έκτοτε, συναντηθήκαμε αρκετές φορές σε αγώνες στο εξωτερικό. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια είχε σταματήσει τον πρωταθλητισμό λόγω ενός προβλήματος στην καρδιά. Πρόσφατα, εξεδήλωσε την επιθυμία του να επιστρέψει στο Άθλημα. Η αγάπη του για το Tae Κwon Do τον οδήγησε πάλι στο terrain. Το Σάββατο 15 Φεβρουαρίου 2014, κατά την διάρκεια αγώνα, η καρδιά του δεν άντεξε και, χωρίς καμιά προειδοποίηση, έπεσε. Υπήρξε άμεση βοήθεια από τους γιατρούς: ευθύς μετεφέρθηκε με ασθενοφόρο, αλλά τελικά δεν κατάφερε να ανακάμψει από το σοκ. Η είδηση και το βίντςεο της κατάρρευσης κυκλοφόρησαν αμέσως και μας συγκλόνισε όλους, όσοι ασχολούμαστε με τον χώρο και μη. Μια εβδομάδα αργοτέρα, συμμετείχα στο πανελλήνιο πρωτάθλημα, όπου κατέκτησα το χρυσό μετάλλιο και, χωρίς δεύτερη σκέψη, αποφάσισα να το αφιερώσω στην μνήμη του. 

      Ήταν μία κίνηση που είχε πολύ θετική ανταπόκριση από την γειτονική χώρα, με προβολή του θέματος σχεδόν σε όλα τα μέσα, κάτι που, δεν σου κρύβω, δεν το περίμενα. Όταν με ενημέρωσαν φίλοι από την Τουρκία για τα δημοσιεύματα, μου έκανε τρομερή εντύπωση που πήρε τόσο μεγάλες διαστάσεις. Ακόμη περισσότερο εξεπλάγην, όταν ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Tae Κwon Do μου τηλεφώνησε για να μου μεταφέρει τις ευχαριστίες του, αλλά και της Τουρκικής Ομοσπονδίας. Λίγες μέρες αργότερα, σε ένα meeting στην Ολλανδία, συνάντησα από κοντά τον δάσκαλο του Akbalik και με ευχαρίστησε για την χειρονομία. Εκείνος μου μετέφερε όλο το κλίμα στην Τουρκία και μου είπε οτι με θεωρούν μέλος της ομάδας τους.

     Από την ελληνική πλευρά, με κάλεσε ο τότε Γενικός Γραμματέας Αθλητισμού κ. Γ. Ανδριανός, προκειμένου να με συγχαρεί για την πρώτη θέση αλλά περισσότερο, για την χειρονομία μου αυτή.

Mariow

Δ. Κ.: Ποιά θεωρείς κορυφαία στιγμή στην έως τώρα καριέρα σου;

Μ. Τ.: Κάθε νίκη που έχω κάνει μέχρι στιγμής είναι σημαντική, αλλά και κάθε ήττα αποτελεί σπουδαίο μάθημα. Η ικανοποίηση που νοιώθω τελειώνοντας τους αγώνες, είτε είναι τελικοί ή προκριματικοί, είναι για μένα η ίδια. Ωστόσο, θα ξεχώριζα το χάλκινο μετάλλιο που κατέκτησα το 2010, στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ανδρών στην Αγία Πετρούπολη Ρωσίας. Όπως επίσης και την συμμετοχή μου στην Προ-Ολυμπιακή Ομάδα, εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων του 2012, όπου έχασα στον τελευταίο αγώνα που καθόριζε την πρόκριση μου. Από εκεί και πέρα, κάθε φορά που αγωνίζομαι ως μέλος της Εθνικής Ομάδας, νοιώθω ιδιαίτερη τιμή και περηφάνια.

Δ. Κ.: Μίλησες πρν για την γνωριμία σου με τον χρυσό Ολυμπιονίκη Μιχάλη Μουρούτσο. Πώς ήταν η σχέση σας; Πώς σε αντιμετώπισε ως ανερχόμενο ταλέντο;

Μ. Τ.: Πράγματι, ο Μιχάλης Μουρούτσος Έχει αποτελέσει για εμένα πρότυπο, όσο ήμουν μικρός, αλλά τον πρόλαβα ως συναθλητή και μετέπειτα ως προπονητή μου. Οι σχέσεις μας ήταν εξαιρετικές σε όλα τα στάδια που σου ανέφερα. Από όλους τους συναθλητές μου προσπαθώ να μαθαίνω πράγματα, αλλά και να τους βοηθάω, όσο αυτό είναι εφικτό.

Δ. Κ.: Μίλησε μας για την συμμετοχή σου σε Πρωταθλήματα.

Μ. Τ.: Σκοπός όλων των αθλητών είναι η συμμετοχή σε αγώνες και η διάκριση. Η σκληρή, καθημερινή προπόνηση έχει ως στόχο το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα στους αγώνες. Από μικρό παιδί, θυμάμαι να ανυπομονώ για τους αγώνες, όχι τόσο για το μετάλλιο όσο για την ικανοποίηση που ένοιωθα κατακτώντας έναν ακόμη στόχο. Είναι το σημείο αναφοράς κάθε αθλητή. Μέχρι το 2000, συμμετείχα σε Πρωταθλήματα junior και έπειτα σε επίσημες εθνικές διοργανώσεις, σε Ευρωπαϊκά και Παγκόσμια Πρωταθλήματα, ως μέλος της Εθνικής Ομάδας, αλλά και σε κορυφαία διασυλλογικά meetings διεθνούς επιπέδου.

hqdefault

Δ. Κ.: Από όσο γνωρίζω, έχεις ταξιδέψει στην καρδιά του αθλήματος, την Κορέα. Πώς βίωσες την προπόνηση σου εκεί;

Μ. Τ.: Στην Κορέα, έχω βρεθεί τέσσερις φορές (μέχρι σήμερα τουλάχιστον). Το 2011, συμμετείχα, ως μέλος της Εθνικής Ομάδας, στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα που διεξήχθη στην χώρα. έκτοτε, έχω βρεθεί ακόμα τρεις φορές για προπόνηση διαρκείας ενός μήνα η κάθε μία, κατά την διάρκεια του καλοκαιριού. Το πρόγραμμα περιελάμβανε διαμονή σε ειδικά Πανεπιστήμια Tae Kwon Do, με διπλές καθημερινές προπονήσεις από καταξιωμένους Κορεάτες δασκάλους και πολύ αξιολόγους αθλητές, καθώς επίσης και γεύμα με όλην την αποστολή. Όπως καταλαβαίνετε, η Κορέα είναι η γενέτειρα του αθλήματος και οι Κορεάτες αποτελούν τους πιο ανταγωνιστικούς αθλητές, σε όλες τις κατηγορίες.

Δ. Κ.: Ποιό είναι το επίπεδο του αθλήματος ανά χώρα, σε διεθνές επίπεδο;

Μ. Τ.: Από το 2000, όταν το άθλημα μας εισήχθη στους Ολυμπιακούς Αγώνες κι έπειτα, εκτός από την Κορέα, πολύ καλό επίπεδο έχουν και η Τουρκία, η Γερμανία, το Ιράν, η Κίνα και πολλές άλλες χώρες, αφού το άθλημα έχει διαδοθεί και έχει αυξηθεί ο ανταγωνισμός.

11210174_10206281015413909_1866714237_n

Δ. Κ.: Στην ελληνική αποστολή, ποιοί συμμετέχουν; Πού γίνονται οι προπονήσεις;

Μ. Τ.: Την ελληνική αποστολή στελεχώνουν οι πρώτοι κάθε κατηγορίας του Πανελληνίου Πρωταθλήματος. Οι κατηγορίες βάρους είναι οι εξής: Γυναικών έως -46 kg, -49 kg, -53 kg, -57 kg, -62 kg, -67 kg, -74 kg και `74 kg· Ανδρών έως 54 kg, -58 kg, -63 kg, -68 kg, -74 kg, -80 kg, -87 kg και +87 kg. Η κατηγορία μου είναι η Ολυμπιακή Κατηγορία των 58 kg. Kάθε χρόνο, όλη η αποστολή κάνει κοινή προετοιμασία σε διάφορα μέρη της χώρας, περίπου έναν μήνα πριν τους εκάστοτε αγώνες.

Δ. Κ.: Σε ποιές περιοχές και χώρες έχεις ταξιδέψει; Τί περιλαμβάνει το πρόγραμμα κατά τα ταξίδια σας;

Μ. Τ.: Το Tae Kwon Do μου έχει δώσει την ευκαιρία να ταξιδέψω σε όλον τον κόσμο και να γνωρίσω διαφορετικούς πολιτισμούς και ανθρώπους, κυρίως σε Ευρώπη και Ασία. Να φανταστείς οτι έχω ταξιδέψει περισσότερο σε προορισμούς του εξωτερικού παρά στην Ελλάδα. Ενδεικτικά έχω αγωνιστεί στο Βιετνάμ, την Κίνα, την Κορέα, το Αζερμπαϊτζάν, το Ιράν, την Αίγυπτο, το Ντουμπάι, την Σιγκαπούρη, την Τουρκία, την Βραζιλία, την Νέα Υόρκη, την Ρωσία και σχεδόν σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Μάλιστα σε πολλές από αυτές έχω ταξιδέψει περισσότερο από μία φορές. Οι αγώνες διαρκούν συνήθως 3-4 μέρες: την πρώτη μέρα είναι η ζύγιση των αθλητών και συνήθως, οι ελαφρές κατηγορίες αγωνίζονται την επομένη.

Magic_Sankt_Petersburg_-_Kunstkammer_at_White_Nights_(Weisse_Nächte)

Δ. Κ.: Από ποιό ταξίδι κρατάς τις καλλίτερες εντυπώσεις και γιατί;

Μ. Τ.: Aπό όλα τα ταξίδια έχω κάτι καλό να θυμάμαι, αλλά σίγουρα αυτό στην Αγία Πετρούπολη Ρωσίας, το 2010, όπου και κέρδισα το χάλκινο μετάλλιο, είναι το αγαπημένο μου. Μέχρι το επόμενο βεβαίως.

2015-02-11taekwondo03

Δ. Κ.: Πώς βλέπεις το μέλλον του Tae Kwon Do στην Ελλάδα και σε παγκόσμια κλίμακα; Υπάρχει ενδιαφέρον από τους νέους ανθρώπους;

Μ. Τ.: Τόσο στο εξωτερικό όσο και στην Ελλάδα, το άθλημα είναι δημοφιλές και αγαπητό. Πολλοί γονείς το θεωρούν ιδανική επιλογή για τα παιδιά τους, αφού, πέρα από την βελτίωση της φυσικής τους κατάστασης, παίρνουν και πολύ σημαντικές βάσεις για την διαμόρφωση του χαρακτήρα τους. Εν γένει, το επίπεδο των αθλητών είναι πολύ καλό και η νέα γενιά έρχεται και κείνη πολλά υποσχόμενη. Νομίζω οτι για πολλά χρόνια θα υπάρχουν ελληνικές διακρίσεις σε ευρωπαϊκά και διεθνή πρωταθλήματα.

elot0003Δ. Κ.: Ποιά είναι η στήριξη από την Πολιτεία και τους επισήμους κρατικούς φορείς προς τους Πρωταθλητές;

Μ. Τ.: Θα μιλήσω προσωπικά για το θέμα και θα πω οτι η Πολιτεία στέκει δίπλα μου και δίπλα μας, ανάλογα με τις δυνατότητες της. Γνωρίζουμε όλοι τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει η χώρα μας. Ωστόσο, οι δαπάνες για τον αθλητισμό και την παιδεία θα πρέπει να θεωρούνται επένδυση για το μέλλον και τον τόπο μας. Σε αυτό το σημείο, θέλω να ευχαριστήσω τόσο τον Δήμο Άργους όσο και την Ελληνική Ομοσπονδία Tae Kwon Do για την αμέριστη στήριξη τους.

Δ. Κ.: Ποιά συμβουλή θα έδινες προς τους νέους αθλητές και αθλήτριες που θέτουν υψηλούς στόχους;

Μ. Τ.: Πιστεύω ακράδαντα οτι με σκληρή δουλειά, χαμηλούς τόνους και υψηλούς στόχους όλα μπορούν να επιτευχθούν. Όλα είναι στο χέρι μας…Ή, καλύτερα, μιλώντας για το άθλημα μας, στα πόδια μας και το μυαλό μας.

Δ. Κ.: Για να μην μιλάμε μόνο για πρωταθλητισμό, πες μας, Μάριε, πως μπορεί η ενασχόληση με ένα άθλημα να δώσει διέξοδο σε έναν έφηβο, αλλά και να τον προστατεύσει απο επικειμένους κινδύνους (βία, εξαρτησιογόνες ουσίες  κ. α.).

Μ. Τ.: Η ενασχόληση με τον αθλητισμό, εκτός από φυσική υγεία και ευεξία, εκπαιδεύει και το μυαλό σου. Σε βοηθάει να διαμορφώσεις ισχυρή προσωπικότητα και κυρίως να σέβεσαι τον αντίπαλο και κατ’ επέκταση τον συνάνθρωπο σου. Σου διδάσκει οτι πρέπει να προσπαθείς για όλα, είτε αυτό είναι να πετύχεις ένα καλάθι ή να σκοράρεις ένα γκολ ή να πάρεις έναν πόντο από κλωτσιά ή να διατηρείς το σώμα και το πνεύμα σου καθαρό. Σου δείχνει οτι, όσες φορές και να πέσεις, έχεις έναν πολύ σημαντικό λόγο για να σηκωθείς, οτι δεν πρέπει ποτέ να τα παρατάς γιατί έχεις τους στόχους σου και τα όνειρα σου που περιμένουν να τα πραγματοποιήσεις.Η βία, τα ναρκωτικά και το αλκοόλ θεωρούνται εσφαλμένα ως μία διέξοδος από μία κατάσταση που νομίζεις οτι δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις. Όσοι ασχολούμαστε με τον αθλητισμό, είμαστε όλοι αναπόσπαστο και ισότιμο μέλος μίας ομάδας, είτε κερδίζουμε χρυσά μετάλλια ή όταν βοηθάμε τους συναθλητές μας να πετύχουν τους στόχους τους. Ευχαριστώ τους γονείς μου που με έκαναν να αγαπήσω τον αθλητισμό. Πραγματικά, γονείς, είναι ό’τι καλύτερο μπορείτε να κάνετε για τα παιδιά σας!

Δ. Κ.: Σε ευχαριστώ πολύ, Μάριε, για τον χρόνο σου!

Μ. Τ.: Εγώ ευχαριστώ που μου έδωσες την ευκαιρία να κάνω αυτήν την όμορφη αναδρομή, να θυμηθώ από που ξεκίνησα και πόσα έχω ακόμα να πετύχω, αλλά και να σου μιλήσω για το Tae Kwon Do.

 

 

 

Σπύρος Κολοβός, Σημαιοφόρος εν αποστρατεία (καταδρομικό “ΕΛΛΗ”)

(Ο τορπιλισμός του ελληνικού καταδρομικού ΕΛΛΗ, στις 15 Αυγούστου 1940, υπήρξε η αφορμή για την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου. Ο κ. Σπύρος Κολοβός από την Κέρκυρα, σημαιοφόρος εν αποστρατία, υπηρέτησε στο καταδρομικό ΕΛΛΗ και διηγείται την εμπειρία του από τον τορπιλισμό του πλοίου. Θυμάται με συγκίνηση τα χρόνια της πρώτης νιότης του, αφήνοντας πολύτιμη παρακαταθήκη στους νεωτέρους. Η συνέντευξη δόθηκε σε ανταποκριτή των Ιστορικών Περιπάτων): 

securedownload

Ανταποκριτής: Αξιότιμε κε. Κολοβέ, καλή σας ημέρα!

Σημαιοφόρος κ. Σπυρ. Κολοβός: Καλημέρα σας!

old-fortress-1920

Αντ.: Πότε γεννηθήκατε και πού μεγαλώσατε; 

Σημαιοφόρος κ. Σπυρ. Κολοβός: Γεννήθηκα στις 14 Απριλίου 1919, στο όμορφο νησί της Κέρκυρας (γελάει)…Από εδώ κατάγομαι και εδώ μεγάλωσα.

securedownload (1)

Αντ.: Πότε καταταγήκατε στο ελληνικό ναυτικό; Σε ποιό πλοίο πρωτοϋπηρετήσατε; 

Σημαιοφόρος κ. Σπυρ. Κολοβός: Κατετάγην στις 17-3-1938. Παρουσιάστηκα στο Κέντρο Πόρου, όπου λειτουργούσε Σχολή Πυροβολικού. Εκεί υπήρχε ναύσταθμος, όπου ήταν αγκυροβολημένο το θωρηκτό. Στην συνέχεια, μετέβην στην Πάτρα με το ΕΛΛΗ. (σταματάει, ανάσα)…Από την Πάτρα, είχαμε ξεκινήσει για την Μήλο, μαζί με τον ΑΕΤΟ, τον Αύγουστο του 1940. Στις 14 Αυγούστου προσεγγίσαμε την Μήλο. Από εκεί, πήραμε εντολή να πλεύσουμε προς την Τήνο. Το ταξίδι ήταν περίπου δύο ώρες, αν θυμάμαι καλά.

 

elli-1914-2b

Αντ.: Τί θυμάστε από τον τορπιλισμό; 

Σημαιοφόρος κ. Σπυρ. Κολοβός:Τα ξημερώματα της 15ης Αυγούστου, ανήμερα της εορτής της Μεγαλόχαρης, κάναμε έπαρση της σημαίας και ελέγξαμε τον οπλισμό για το άγημα. Βρισκόμουν στην αποθήκη πυράρχου, δίπλα στο μηχανοστάσιο, εκεί που έσασε η βόμβα. Μαζί μου, ήταν ο Σταύρος Καλαφατάκης…Κάτι με έτρωγε μέσα μου και λέω: δεν πας στο κατάστρωμα να δεις τί γίνεται; Οι ναύτες πήγαιναν πάνω-κάτω, έκαναν φασίνα. Άκουσα έναν θόρυβο και ένιωσα τράνταγμα, σαν σεισμό 10 Ρίχτερ. Κανείς δεν ήξερε τί ήταν. Ο Καλαφατάκης και οι υπόλοιποι του μηχανοστασίου συν δύο ναύτες από το κατάστρωμα και ο Πέτας (ναύτης) σκοτώθηκαν. Ο πυράρχης ήταν νεκρός. Θυμάμαι τον κελευστή Παπακωνσταντίνου, που κλείστηκε από την πόρτα του μηχανοστασίου και φώναζε βοήθεια. Ο νοσοκόμος είχε εγκλωβιστεί σε ένα δωμάτιο. Είχε βγάλει το κεφάλι από το φινιστρίνι και φώναζε βοήθεια (συγκίνηση). Ο αξιωματικός Γεώργιος Μαργαρίτης πήρε ένα τσεκούρι να τον ελευθερώσει. Ο κυβερνήτης διέταζε την εγκατάλειψη του πλοίου, καθώς επιβιβαζόμασταν σε βάρκες. Ορισμένοι προσπαθούσαν να ρίξουν τον γρίπο (: χοντρό μουσαμά με μολύβια και φελλούς) στο ρήγμα. Το ρήγμα ήταν μεγάλο και τον έφαγε. Εγώ έβγαλα τους νεκρούς, στο σχολείο της Τήνου. Ήμουν βρεγμένος ως το κόκκαλο. Εκεί μας δώσαν ρούχα της μεταξικής νεολαίας, δεν είχαν άλλα. Η ΕΛΛη είχε στεγανά στο αμπάρι, έκανε μία ώρα να βουλιάξει. 

 images

Αντ.: Κατά τον τορπιλισμό, τί φήμες υπήρχαν για τους υπαιτίους και τί πιστεύατε εσείς; 

Σημαιοφόρος κ. Σπυρ. Κολοβός: Υπήρχαν φήμες για την δράση των Ιταλών στην ελληνική θάλασσα, καθώς τα Επτάνησα ήταν ακόμα υπό ιταλική κατοχή. Μόλις βγάλανε τα θραύσματα, ακούστηκε οτι επρόκειτο για ιταλική τορπίλη. Από τις τέσσερις τορπίλες που μας έριξε το υποβρύχιο, η μία βρήκε την ΕΛΛΗ, η άλλη την προβλήτα, η τρίτη τον ίσαλο και η τέταρτη χάθηκε.

images (1)

Αντ.: Πότε επιβεβαιώθηκαν οι φήμες περί ιταλικής υπαιτιότητας; 

Σημαιοφόρος κ. Σπυρ. Κολοβός: Αρχικά, είπαν οτι το υποβρύχιο ήταν αγνώστου εθνικότητος. Μόλις ξέσπασε ο ελληνοϊταλικός πόλεμος, ήμασταν όλοι σίγουροι.

cebacf85ceb2ceb5cf81cebdceaecf84ceb7cf82-ceadcebbcebbceb7cf821

Αντ.: Τί θυμάστε από τον Άγγελο Χατζόπουλο, κυβερνήτη του καταδρομικού ΕΛΛΗ; Ποιά ήταν η στάση του κατά το γεγονός; 

Σημαιοφόρος κ. Σπυρ. Κολοβός: Ήταν ένας ηρωικός άνθρωπος. Μόλις έγινε η επίθεση, αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει. Ο αξιωματικός Μαργαρίτης, εγώ και δύο-τρεις άλλοι τρέξαμε να τον εμποδίσουμε.

28Oct1940B

Αντ.: Ποιά αισθήματα σας δημιούργησε η ιταλική εισβολή, στις 28 Οκτωβρίου 1940; 

Σημαιοφόρος κ. Σπυρ. Κολοβός: Ενθουσιασμό. Ήμουν στον Πειραιά τότε, είχα πάει στα γραφεία για ένα χαρτί. Θυμάμαι τον κόσμο στους δρόμους, να φωνάζει και να υψώνει σημαίες, να ζητά να πολεμήσει. Έξω από την Αθήνα, όπου παρουσιάζονταν οι επίστρατοι, δύο αδέλφια ζήτησαν να καταταγούν μαζί. Αυτό κανονικά απαγορευόταν. Τους πήρανε και τους δύο.

2554377

Αντ.: Νιώσατε φόβο;

Σημαιοφόρος κ. Σπυρ. Κολοβός: Φόβο; Όχι. Ενθουσιασμό μόνο.

Αντ.: Σας ευχαριστώ πολύ, κε. Κολοβέ, για τον χρόνο σας. 

Σημαιοφόρος κ. Σπυρ. Κολοβός: Εγώ σας ευχαριστώ για την συνέντευξη. Χρόνια πολλά!